Lata 1795–1918 (okres zaborów)

Lata 1795–1918: Polska pod zaborami

Jest to okres 123 lat, w których Polska nie istniała na mapie jako suwerenne państwo, a jej terytorium było podzielone między Rosję, Prusy i Austrię. Był to czas walki zbrojnej, powstań narodowych i pielęgnowania kultury.

Koniec epoki i nadzieje napoleońskie

• 12 lutego 1798 r. – Śmierć ostatniego króla: W Petersburgu umiera Stanisław August Poniatowski. Jego śmierć symbolicznie kończy epokę I Rzeczypospolitej.

• 1812 r. – „Druga Wojna Polska”: Napoleon Bonaparte uderza na Rosję. Dla Polaków była to ogromna nadzieja na całkowite odrodzenie państwa (wielu walczyło u boku Napoleona). Wyprawa zakończyła się jednak klęską Wielkiej Armii, co przypieczętowało nowy podział ziem polskich na Kongresie Wiedeńskim (1815).

Wielkie Powstania Narodowe

• 1830–1831 r. – Powstanie Listopadowe: Rozpoczęte „Nocą Listopadową” (29 listopada) w Warszawie. Było to regularne starcie armii Królestwa Polskiego z Imperium Rosyjskim. Mimo bohaterskiej walki, powstanie upadło, co doprowadziło do fali represji i Wielkiej Emigracji.

• 1863–1864 r. – Powstanie Styczniowe: Najdłuższe polskie powstanie narodowe przeciwko Rosji. Miało charakter wojny partyzanckiej. Po jego upadku zaborcy nasilili rusyfikację i represje (zsyłki na Sybir, konfiskaty majątków).

I Wojna Światowa i Wolność

• 1 sierpnia 1914 r.: Wybuch I wojny światowej. Konflikt między zaborcami stał się dla Polski szansą na odzyskanie wolności. Powstają Legiony Polskie pod dowództwem Józefa Piłsudskiego.

• 11 listopada 1918 r. – Odzyskanie Niepodległości: Data symboliczna. Józef Piłsudski zostaje Naczelnym Dowódcą Wojsk Polskich. Po 123 latach niewoli Polska wraca na mapę świata.

• 14 listopada 1918 r.: Przekazanie Piłsudskiemu pełnej władzy cywilnej przez Radę Regencyjną. Polska staje się nowoczesną republiką.

💡 Warto wiedzieć:

1. Mazurek Dąbrowskiego: Dzisiejszy hymn Polski powstał właśnie w okresie zaborów (1797 r.) we Włoszech, jako pieśń Legionów Polskich, które wierzyły, że wrócą z emigracji i wywalczą wolność.

2. Kultura ponad granicami: Ponieważ państwo nie istniało, polskość przetrwała dzięki literaturze i sztuce. To wtedy tworzyli wielcy wieszcze: Adam Mickiewicz i Juliusz Słowacki oraz kompozytor Fryderyk Chopin.

3. Cud nad Wisłą (1920): Krótko po odzyskaniu niepodległości, młode państwo musiało obronić swoją wolność przed najazdem bolszewików, co udało się dzięki genialnej strategii Piłsudskiego.