Powstanie  Warszawskie

Powstanie Warszawskie (1 sierpnia – 2 października 1944) to największa operacja militarna podziemia w okupowanej Europie. W odróżnieniu od powstania w getcie, była to walka całej polskiej stolicy o wolność.
1. Dlaczego wybuchło?
• Akcja „Burza”: Plan zakładał wyzwolenie Warszawy rękami Polaków (Armii Krajowej) tuż przed wkroczeniem Armii Czerwonej, aby wystąpić w roli gospodarza i zapobiec narzuceniu Polsce władzy komunistycznej przez Stalina.
• Godzina „W”: Walki rozpoczęły się 1 sierpnia o 17:00.
2. Przebieg walk
Powstanie, planowane na kilka dni, trwało aż 63 dni.
• Siły: Ok. 40–50 tys. żołnierzy AK (słabo uzbrojonych) przeciwko regularnej, potężnej armii niemieckiej.
• Tragedia cywilów: Niemcy odpowiedzieli niewyobrażalnym okrucieństwem, m.in. Rzezią Woli, gdzie zamordowano ok. 40–60 tys. bezbronnych mieszkańców.
• Brak pomocy: Armia Czerwona zatrzymała się na linii Wisły, biernie przyglądając się krwawieniu miasta. Zachodni alianci dokonywali zrzutów zaopatrzenia, ale skala pomocy była niewystarczająca.
3. Bilans i skutki
Powstanie zakończyło się kapitulacją 2 października 1944 roku. Bilans był przerażający:
• Ofiary: Ok. 16–18 tys. poległych żołnierzy AK i ok. 150–200 tys. cywilnych mieszkańców.
• Zniszczenie miasta: Po upadku walk Hitler wydał rozkaz całkowitego zrównania Warszawy z ziemią. Systematycznie wysadzano zabytek po zabytku (w sumie zniszczono ok. 85% zabudowy lewobrzeżnej Warszawy).
• Wypędzenie: Cała ocalała ludność cywilna została wygnana z miasta (część trafiła do obozu przejściowego w Pruszkowie – Dulag 121).
4. Znaczenie dziś
Choć militarnie powstanie zakończyło się klęską, stało się symbolem polskiego dążenia do niepodległości. Co roku, 1 sierpnia o 17:00, w całej Polsce wyją syreny, a Warszawa zatrzymuje się na minutę, by oddać hołd bohaterom.